Rodzaje zaparć

1. Jakie bywają?

XX stulecie dla mieszkańców krajów cywilizowanych to wiek zaparć. Już dowiedzieliśmy się, że zaparcia dzielą się na jawne i ukryte. Do 80-90% osób cierpi na jedną z tych dwóch form, przy czym formę ukrytą spotyka się  o wiele częściej, uklad_trawienny[1]niż jawną.

Zaparcie może być chorobą niezależną lub symptomatyczną, czyli może stanowić symptom innych chorób – nowotworów lub zapale­nia jelita grubego, kolki wątrobowej lub nerkowej, zawału itp. Znane są 2 formy: atoniczne i spastyczne

Zaparcia atoniczne

Atoniczne lub raczej hipotoniczne związane są z osłabieniem błony mięśniowej ścianki jelita spowodowanej sie­dzącym trybem życia, obniżeniem ogólnej aktywności organizmu na skutek wrodzonej słabości systemu nerwowo-mięśniowego, niedokrwistości, przebytych ciężkich chorób zakaźnych i nieza-kaźnych itd. Zaparcie atoniczne może rozwijać się również w sku­tek ignorowania parcia na stolec.

Przy atonicznych czynność motoryczna jelita grubego zostaje obniżona, perystaltyka zanika na dłuższy czas, odruch na de­fekację również zanika. Występuje brak apetytu, ogólna słabość, bladość, obniżenie aktywności, ucisk i słabość w kończynach dolnych, zwiększone zmęczenie hipotonia mięśni brzucha, wzdęcia.

Zaparcia, spastyczne

Spastyczne formy, to rezultat podwyższonej pobudli­wości jelita grubego, które w tym wypadku prawie przez cały czas jest skurczone, co przeszkadza przesunięciu się mas kałowych. Perystaltyka, jak i przy zaparciu atonicznym, prawie nie występuje.

Skurcze ścianki jelitowej mogą być związane odruchowo z pora­żeniem organów wewnętrznych, zwłaszcza organów jamy brzusz­nej. Najczęściej skurcze występują przy zapaleniu okrężnicy.

Spastyczne mogą być również pochodzenia psychicz­nego. Przy wystąpieniu depresji, histerii, neurastenii, w rezultacie naruszenia refleksu na defekację, gdy odruchy na stolec nie wy­stępują, nawet przy przepełnionym jelicie grubym.

Formy spastyczne rozwijają się również wskutek podrażnie­nia błony śluzowej jelita grubego, przez duże masy kałowe, ka­mienie żółciowe, robaki itp.

Chory cierpi na bóle brzucha, zwłaszcza w okolicy lewej biodro­wej. Brzuch jest napięty, przy wymacaniu dotykiem zauważalna jest bolesność wzdłuż jelita grubego wzdęty, występują fałszywe parcia na stolec. Czasami, z wielkim trudem udaje się wycisnąć z siebie twarde grudki kału, przypominające owczy. Charakterystycz­ne jest silne pragnienie. Twarz ma często nienaturalnie czerwony kolor.

Przy zapaleniach okrężnicy, formy spastyczne mogą występo­wać na przemian z rozwolnieniem. W tych przypadkach, przy de­fekacji wychodzi stolec przypominający owczy, na przemian z pie­niącym się płynnym stolcem, czasami zawierającym dużą ilość ślu­zu. Występują bóle brzucha wzdłuż całego jelita gaibego, ślepa kiszka rozciąga się, a zstępująca i esowata część jelita grubego są skurczone i wyczuwalne palcami.

Klasyfikacja zaparć ze względu na przyczyny ich powstawania:

 

·    Pokarmowe – najczęściej spotykany rodzaj zaparć występujący przy błędach w odżywianiu.

·    Nawykowe – rozwijają się na skutek długotrwałego codziennego ignorowania odruchu na defekację. Odruch warun­kowy na wypróżnienie jelita o określonej porze, od razu po prze­budzeniu lub po śniadaniu, wypracowuje się od dzieciństwa i po­zostaje na cale życie. Lekceważenie odruchu na defekację wystę­puje u uczniów oraz osób wykonujących określony zawód (u wy­kładowców w czasie zajęć, u chirurgów w trakcie operacji itd.).

·    Farmakologiczne – rozwijają się na skutek naduży­wania środków przeczyszczających, antybiotyków, środków uspo­kajających i innych. Szczególnie niebezpieczne są środki przeczysz­czające, ponieważ jelito szybko do nich się przyzwyczaja, uzależ­nia się od nich i przestaje samodzielnie pracować. Antybiotyki poza tym, niszczą normalną florę bakteryjną jelit; powodując jej zmiany.

·    Toksyczne – związane są z oddziaływaniem substan­cji toksycznych: metali ciężkich, benzenu, ołowiu. Najczęściej zwią­zane jest to z wykonywanym zawodem. Ostatnio pojawia się co­raz więcej zaparć spowodowanych użyciem narkotyków.

·    Związane z endokrynologią – występują przy ob­niżeniu czynności tarczycy, jajników oraz przy nadczynności przed­niego płata przysadki.

·    Mechaniczne – związane są z przeszkodami mecha­nicznymi: uciskaniem jelita grubego poprzez obrzęki wewnętrzne lub zewnętrzne, przez powiększone węzły limfatyczne, kamienie kałowe, zrosty, nagromadzenie glist itp. Do mechanicznych moż­na zaliczyć zaparcia związane z zakłóceniami w oddawaniu stolca, spowodowanymi zapaleniem jelita prostego, przetokami, blizna­mi, owrzodzeniem jelita prostego, pęknięciami odbytu, zapaleniem węzłów krwawicowych (hemoroidów).

·    Związane z odwodnieniem organizmu – np. w sytuacji silnego wydzielania potu.

 

Na zaparcie, prawie zawsze, składa się kilka przyczyn. Tak jaw­nych jak i ukrytych zaparć nie można traktować jako miejscowego schorzenia. Przy zaleganiu w jakimś odcinku jelita mas pokarmowych, zaczynają się tam natychmiast rozmnażać bakterie, które niszczą normalną florę bakteryjną żołądka, zaczyna się proces gni­cia i fermentacji (podobnie wygląda sytuacja przy zatrzymaniu wydalania niestrawionych odpadów z przewodu pokarmowego). Powstałe w rezultacie procesów gnicia i fermentacji, toksyny oraz toksyczne produkty przebiegu czynności fizjologicznych bakterii, nagromadzonych w ogromnych ilościach na skutek dysbakteriozy (naruszenia normalnej flory bakteryjnej) zostają wchłonięte. Do­chodzi do samozatrucia organizmu co stanowi samo w sobie źró­dło mnóstwa chorób. Aby leczenie tych chorób było skuteczne, trzeba pozbyć się ich podstawowej przyczyny